Có một thời gian khá dài tôi nghĩ rằng một thiết kế tốt trước hết phải là một thiết kế đẹp.
Đẹp về màu sắc.
Đẹp về bố cục.
Đẹp về kiểu chữ.
Đẹp đến mức người ta nhìn vào và có thể nói ngay:
“Ồ, cái này đẹp.”
Nhưng càng làm thiết kế lâu, tôi càng thấy chữ “đẹp” đôi khi lại là một tiêu chuẩn khá nguy hiểm.
Bởi một thiết kế có thể rất đẹp nhưng hoàn toàn không giải quyết được vấn đề mà nó cần giải quyết.
Và ngược lại, có những thiết kế nhìn chẳng có gì đặc biệt, thậm chí khá đơn giản, nhưng lại làm đúng công việc của nó một cách đáng kinh ngạc.
Đẹp không đồng nghĩa với đúng
Một logo có thể được vẽ rất công phu.
Một poster có thể có hiệu ứng ánh sáng rất đẹp.
Một bộ nhận diện có thể được trình bày vô cùng bắt mắt.
Nhưng nếu khách hàng nhìn vào mà không hiểu thương hiệu này là ai, sản phẩm này dành cho ai, hoặc chẳng thể nhớ nổi nó sau vài phút, thì cái đẹp đó có lẽ chưa đủ.
Thiết kế khác với trang trí ở điểm này.
Trang trí làm cho một thứ trông đẹp hơn.
Thiết kế cố gắng làm cho một thứ hoạt động tốt hơn.
Hai việc này đôi khi đi cùng nhau, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Một chiếc biển báo giao thông không cần phải đẹp theo nghĩa thông thường. Nó cần được nhìn thấy nhanh, đọc được nhanh và hiểu được nhanh.
Một ứng dụng ngân hàng cũng không cần phải khiến người dùng trầm trồ mỗi lần mở lên. Điều quan trọng hơn là người dùng có thể tìm được nút chuyển tiền mà không phải suy nghĩ quá nhiều.
Một logo cũng vậy.
Nó không nhất thiết phải khiến tất cả mọi người thốt lên “wow”.
Nó cần có khả năng tồn tại lâu dài, nhận diện được, sử dụng được trong nhiều hoàn cảnh và phù hợp với chính thương hiệu mà nó đại diện.
Designer đôi khi bị mắc kẹt trong cái đẹp
Có một cái bẫy khá dễ gặp trong nghề thiết kế.
Đó là chúng ta bắt đầu thiết kế để làm hài lòng con mắt của chính mình.
Mở file lên.
Thấy khoảng trống.
Thêm một chút.
Thấy hơi đơn giản.
Thêm một chi tiết.
Thấy màu chưa đủ nổi.
Tăng độ tương phản.
Thấy logo hơi nhỏ.
Phóng lên.
Rồi một lúc sau, thứ ban đầu rất rõ ràng trở thành một thứ khá phức tạp.
Nhưng designer lại thấy nó “đã” hơn.
Đây là một điều rất con người.
Chúng ta thường có xu hướng đánh giá công sức mình bỏ ra bằng mức độ phức tạp của sản phẩm.
Một thiết kế mất ba ngày đôi khi khiến ta cảm thấy nó phải có nhiều thứ hơn một thiết kế hoàn thành trong ba tiếng.
Nhưng người sử dụng đâu biết chúng ta đã mất bao nhiêu thời gian.
Và thực ra họ cũng không cần biết.
Thiết kế tốt đôi khi rất im lặng
Tôi khá thích những thiết kế không cố gắng chứng minh rằng nó là một thiết kế.
Nó ở đó.
Làm đúng nhiệm vụ.
Rồi biến mất khỏi sự chú ý.
Một hệ thống nhận diện tốt có thể khiến người ta nhớ đến thương hiệu mà không cần phải nghĩ về logo.
Một giao diện tốt có thể khiến người dùng hoàn thành công việc mà không nhận ra mình vừa sử dụng một sản phẩm được thiết kế rất kỹ.
Một bao bì tốt có thể khiến người mua cầm sản phẩm lên một cách tự nhiên.
Không có tiếng vỗ tay nào cho những điều đó.
Nhưng đó chính là lúc thiết kế đang làm việc.
Thiết kế càng trưởng thành, đôi khi nó càng ít cần phải nói:
“Hãy nhìn tôi.”
Đơn giản không phải là ít
Tôi từng nghĩ đơn giản nghĩa là bỏ bớt.
Sau này mới thấy không hoàn toàn như vậy.
Đơn giản là biết cái gì nên giữ lại.
Một logo đơn giản không phải vì designer không nghĩ ra thêm.
Có thể ngược lại.
Để bỏ được một chi tiết đôi khi phải suy nghĩ nhiều hơn việc thêm một chi tiết.
Một bố cục đơn giản cũng vậy.
Khoảng trắng không phải phần diện tích bị bỏ trống.
Nó có thể là thứ giúp những thành phần còn lại được nhìn thấy rõ hơn.
Một kiểu chữ đơn giản không có nghĩa là thiếu cá tính.
Nó có thể là lựa chọn có chủ ý để nhường sự chú ý cho nội dung.
Vì vậy, đơn giản không phải là làm ít.
Đơn giản là loại bỏ những thứ không cần thiết mà vẫn giữ được điều cần thiết.
Và đây là lúc kinh nghiệm bắt đầu có giá trị
Có một điều khá thú vị trong nghề thiết kế.
Khi mới bắt đầu, chúng ta thường muốn thể hiện mình biết nhiều.
Biết nhiều font.
Biết nhiều hiệu ứng.
Biết nhiều kỹ thuật.
Biết nhiều xu hướng.
Nhưng sau nhiều năm, có lẽ câu hỏi quan trọng hơn lại là:
“Có nhất thiết phải dùng nó không?”
Đó là một câu hỏi rất đơn giản nhưng không dễ trả lời.
Bởi đôi khi thứ khó nhất không phải là tạo ra một phương án.
Mà là từ bỏ một phương án mình rất thích.
Designer trưởng thành có lẽ không phải người lúc nào cũng tạo ra những thứ phức tạp hơn.
Mà là người ngày càng hiểu rõ vì sao mình làm một thứ gì đó.
AI càng khiến câu chuyện này rõ hơn
Sự xuất hiện của AI đang làm cho việc tạo ra hình ảnh, ý tưởng và các phương án thiết kế trở nên nhanh hơn rất nhiều.
Một người có thể thử hàng chục ý tưởng trong thời gian trước đây chỉ đủ để làm một vài phương án.
Điều đó chắc chắn thay đổi nghề thiết kế.
Nhưng nó cũng làm nổi bật một câu hỏi cũ:
Nếu ai cũng có thể tạo ra một hình ảnh đẹp, giá trị của designer nằm ở đâu?
Có lẽ không nằm hoàn toàn ở khả năng làm cho một thứ đẹp.
Bởi máy móc ngày càng làm việc đó tốt hơn.
Giá trị có thể nằm nhiều hơn ở việc hiểu vấn đề, đặt câu hỏi, lựa chọn, loại bỏ, xây dựng hệ thống và chịu trách nhiệm với quyết định thiết kế.
AI có thể đưa ra 100 phương án.
Nhưng 100 phương án không tự động trở thành một giải pháp tốt.
Đôi khi giá trị của designer nằm ở việc nhìn vào 100 phương án đó và nói:
“Không. Cái này mới đúng.”
Cuối cùng, thiết kế vẫn là chuyện của con người
Công cụ thay đổi.
Phần mềm thay đổi.
Xu hướng thay đổi.
AI cũng đang thay đổi rất nhanh.
Nhưng con người vẫn cần mua một sản phẩm, bước vào một cửa hàng, đọc một thông tin, sử dụng một ứng dụng và cảm nhận một thương hiệu.
Vì vậy, có lẽ thiết kế không cần phải chạy theo việc trở nên đẹp hơn mãi.
Nó cần trở nên có lý do hơn.
Một thiết kế tốt không nhất thiết phải làm người ta ngạc nhiên.
Đôi khi nó chỉ cần khiến mọi thứ trở nên dễ hiểu hơn một chút, dễ sử dụng hơn một chút, đáng tin hơn một chút.
Và nếu sau tất cả những điều đó, người dùng thậm chí không nhận ra designer đã làm gì…
Thì có khi đó lại là một dấu hiệu rất tốt.
Bởi thiết kế lúc ấy đã hoàn thành công việc của nó.
**Không phải để được nhìn thấy.
Mà để giúp người khác nhìn thấy điều quan trọng.**
-LogoTocdo-